Er zijn maar liefst 18 stappen die je kunt zetten om je bedrijf te verduurzamen. Van energiebesparing, groene energie, circulair ondernemen en procesoptimalisatie tot minimale verpakkingen, elektrisch vervoer en duurzame inzetbaarheid van werknemers. Met allerlei mogelijkheden om daarvoor subsidie aan te vragen.

Verduurzaming van je bedrijf kan veel voordeel opleveren. Denk daarbij aan:

• Kostenbesparingen
• Efficiënter en sneller werken
• Geen problemen met netcongestie
• Stabiele energievoorziening
• Continue aanvoer van grondstoffen
• Voorspelbare logistiek
• Makkelijker aantrekken van werknemers
• Lager ziekteverzuim
• Mogelijkheden voor marketing & PR
• Betere positionering van je bedrijf
• Meer klanten
• Aantrekken van kapitaal
• Waardeverhoging bedrijfspand
• Meer omzet
• Minder belasting betalen
• Meer winst
• Voldoen aan nieuwe wetgeving
• Meer positieve impact maken

Verduurzaming heeft momenteel wederom extra urgentie gekregen doordat de prijzen voor energie opnieuw de hoogte in zijn geschoten, en er telkens weer problemen zijn in de mondiale logistiek en grondstoffenketens. Dat zorgt voor allerlei nieuwe maatregelen, subsidies of andere vormen van financiering.

Zo maakten de ING en de Europese Investeringsbank onlangs bekend 800 miljoen euro vrij te maken voor leningen aan kleine en middelgrote bedrijven in Nederland en België die willen verduurzamen.

Je bedrijf verduurzamen: aanpak

In dit artikel vind je alle stappen om je bedrijf te verduurzamen. Zo kun je daarmee aan de slag:

• Enthousiasmeren van alle medewerkers voor verduurzaming
• Verzamelen van data
• Analyse van data
• Stellen van doelen
• Plan van aanpak opstellen
• Subsidies aanvragen
• Laaghangend fruit aanpakken om eerste kostenbesparingen te realiseren
• Successen delen: met medewerkers, op social media en andere uitingen
• Bespaarde geld investeren in verdere verduurzaming
• Monitoren van data en vooruitgang
• Keurmerken aanvragen

Stappenplan

1. Strategie bedrijf

Check allereerst hoe goed jouw strategie en bedrijfsvoering aansluiten bij deze twee ijkpunten voor duurzaam ondernemen:

• Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties
• Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)

Speelt jouw bedrijf al in op meerdere Duurzame Ontwikkelingsdoelen? En hoe zit het met het je MVO-beleid? Zet bijvoorbeeld deze MVO-wetchecker in om te controleren welke wetgeving voor jouw bedrijf geldt. De Nederlandse overheid stelt ook eisen omtrent MVO aan bedrijven waarbij ze inkoopt.

De Subsidie Verantwoord Ondernemen MKB ondersteunt bijvoorbeeld Nederlandse bedrijven die internationaal ondernemen en hun MVO-beleid verder willen ontwikkelen en daarover willen communiceren.

Een goed voorbeeld van een bedrijf dat op een aansprekende manier communiceert is MOYU. Deze Utrechtse onderneming verkoopt uitwisbare notitieboeken en draagt daarmee bij aan vier Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Met speelse illustraties uitgelegd op hun website.

2. Locatie

Verduurzaam de plek waar je bedrijf is gevestigd. Zorg voor meer groen en vang regenwater op, om zo hittestress en droogte of juist wateroverlast door plensbuien aan te pakken.

Hoog op de agenda bij de Nederlandse overheid staat het verduurzamen van bedrijventerreinen en winkelgebieden. Kijk bij de gemeente en provincie waarin je bedrijf is gevestigd welke subsidies beschikbaar zijn.

Wil je een groen dak op je bedrijfspand? Of er zonnepanelen op leggen? De gemeente Den Haag geeft onder meer subsidie om advies hierover te krijgen. De provincie Utrecht stelt bijvoorbeeld een groenstartvoucher beschikbaar.

Voorbeeld: in Weesp zijn vier ondernemingen, Bloomstudios, 1530 Vastgoed, Bellrain en Pro Plus, met subsidie van het waterschap aan de slag gegaan om hun bedrijventerrein te vergroenen met bomen, planten en gras. Ook wordt regenwater nu opgevangen in een bovengrondse opslag.

3. Energiebesparing

LED-verlichting met bewegingssensoren, het isoleren van daken, muren en vloeren en de installatie van een warmtepomp: er zijn veel mogelijkheden om energie te besparen in je bedrijf. Ook dit is een van de speerpunten van Nederlands overheidsbeleid, en er zijn dus legio subsidieregelingen.

Van een gratis adviesgesprek of energiescan, subsidie voor energiebesparende maatregelen of het lenen van geld hiervoor tegen een lage rente tot fiscale regelingen als de MIA en Vamil.

Ook kunnen zakelijke klanten van de Rabobank 12,5% van hun duurzame investering terugvragen, tot een maximum van 10.000 euro.

Voorbeeld: boetiekhotel Residenz in Den Haag liet een gratis energiescan maken, waaruit bleek hoeveel warmte via de gevel verloren ging. De plaatsing van vacuümglas en het isoleren van de muren zorgden vervolgens voor 36% minder gasverbruik.

4. Groene energie

Denk onder meer aan zonnepanelen op het dak of een overdekte parkeerplaats, een windturbine naast je fabriek, de inzet van restwarmte, batterijopslag en slimme energiebeheerssystemen.

Met steun van allerlei landelijke subsidies, zoals de ISDE en de SDE++, en provinciale of gemeentelijke subsidies. De gemeente Rotterdam geeft bijvoorbeeld subsidie voor de aanschaf van duurzame zonnepanelen.

Ook zijn er fiscale regelingen waarbij je de investeringskosten kunt aftrekken van je winst, zoals de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek en de energie-investeringsaftrek.

Kleine bedrijven kunnen nog t/m 31 december 2026 gebruik maken van de salderingsregeling.

Voorbeeld: het Flevolandse bedrijf Waterman Onion verbruikte voorheen tot wel 400.000 kubieke meter gas per jaar voor het drogen van uien. Een slimme combinatie van zonne- en windenergie, batterijopslag en warmtepompen heeft dit tot nul teruggebracht.

5. Energiehub

Krijg je te maken met een vol of overbelast stroomnet? Ook daar zijn oplossingen voor. Bijvoorbeeld door energie te delen met andere ondernemers.

Zo geeft de provincie Utrecht subsidie voor het opzetten van een energiehub met bedrijven die hun groene energie opslaan en onderling met elkaar delen. Ook andere gemeentes en provincies zetten hier op in, bijvoorbeeld de provincie Groningen.

Vanaf 6 mei 2026 gaat de landelijke subsidie Flexibel elektriciteitsverbruik in om bijvoorbeeld batterijen aan te schaffen voor energieopslag.

Voorbeeld: vier ondernemers op bedrijventerrein De Soestdijkse Grachten bleken na analyse op twee verschillende momenten stroom nodig te hebben. Zij gaan nu hun zelf opgewekte zonne-energie onderling uitwisselen.

6. Toeleveranciers

Samenwerken met lokale partners biedt veel voordelen, zoals meer controle over de kwaliteit, lagere transportkosten, minder CO2-uitstoot, geen importtarieven en kortere leveringstijden.

Er zijn verschillende lokale en regionale subsidies die ondernemers kunnen inzetten voor het verduurzamen van hun keten. Bijvoorbeeld de MKB Advies Voucher Drenthe.

Voorbeeld: Capi Europe verplaatste stapsgewijs de productie van hun lichtgewicht bloempotten van China en Vietnam naar Nederland. Het bedrijf zet hier ook sterk in op duurzame productie, wat voor veel kostenbesparingen zorgt.

7. Procesoptimalisatie

Met het optimaliseren van productieprocessen valt ook veel winst te boeken. Bijna een kwart van de Nederlandse bedrijven geeft aan ICT-oplossingen in te zetten om materiaalverspilling tegen te gaan.

Robotisering zorgt er ook voor dat productie in Nederland weer lonend kan zijn. Ook hier zijn allerlei subsidies voor, zoals de Subsidie MKB digitalisering en robotisering 2.0 in de regio Groningen-Emmen, die t/m 31 oktober 2026 open is.

Voorbeeld: voor het telen van hun biologisch-dynamische groenten zet het Zeeuwse landbouwbedrijf Meulwaeter onder meer een wiedrobot in, omdat het steeds moeilijker en duurder werd om mensen voor dit werk te vinden.

8. Circulair

Bij circulair ondernemen komen veel duurzame thema’s samen: productie in Nederland, het verwaarden van grondstoffen die anders als afval verloren gaan, gebruik van groene energie en vaak ook de inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Er zijn dus veel subsidies voor beschikbaar, zoals gratis advies in Amsterdam of subsidie voor het uitvoeren van circulaire plannen in Haarlem. Ook zijn er landelijke subsidies beschikbaar, zoals de Subsidie Circular Plastics NL.

Voorbeeld: een bedrijvencluster uit Genemuiden en Hasselt heeft ruim 2,3 miljoen euro subsidie gekregen om afgedankte tapijten hoogwaardig te gaan recyclen tot onder meer garens voor nieuwe tapijten. Nederland staat in de top 5 van landen ter wereld die de meeste tapijten produceren.

9. CO2-neutraal

In het kielzog van circulair ondernemen volgt CO2-neutraal of klimaatpositief ondernemen, waarbij meer CO2 uit de lucht wordt gehaald dan je bedrijf uitstoot.

Vraag hier bijvoorbeeld de VEKI-subsidie voor aan bij de landelijke overheid, die t/m 28 januari 2027 open is. Het Limburgse bedrijf Thielco gebruikte deze regeling bijvoorbeeld voor de bouw van een nieuwe verzinklijn die draait op stroom en 60% minder energie verbruikt.

10. Verpakking

De verpakking kan tot wel 10% bijdragen aan de totale klimaatimpact van een product. Vaak is het mogelijk minder verpakking te gebruiken en deze beter geschikt te maken voor recycling.

Voorbeeld: duurzaam modemerk Teym verpakt hun producten in gerecycled plastic en dozen die perfect op maat zijn, zodat er geen vulmateriaal nodig is en het geheel zo min mogelijk ruimte inneemt in het bezorgproces. Ook onderzoekt het bedrijf manieren om het aantal retouren omlaag te krijgen, en hergebruik van verpakkingen door klanten en henzelf.

11. Logistiek

Bestelbusjes, vrachtwagens, binnenvaartschepen: de hele logistieke sector stapt in de komende decennia over van fossiele brandstoffen op groene stroom en waterstof. Ook hier is veel overheidsgeld voor beschikbaar: van subsidie voor laadpalen, een emissieloze vrachtauto of een elektrische vrachtfiets.

Voorbeeld: AGF groothandel Postuma nam vorig jaar twee elektrische trucks in gebruik dankzij de aanZET subsidie, die de laatste keer binnen twee dagen was overtekend. Dinsdag 29 september 2026 opent weer een nieuwe ronde.

12. Evenementen

Bijna elk bedrijf organiseert wel eens een evenement, maar voor sommige bedrijven is dit hun core business. Zoals in de festivalbranche, die de laatste jaren een enorme groei doormaakte. Voor verduurzaming hiervan is dan ook een speciale Green Deal opgezet.

Festivals zijn als mini-samenleving ook een ideale plek om innovaties uit te testen. Dit kan ook met subsidie, zoals Innofest X SIA.

Voorbeeld: een van de meest duurzaam georganiseerde festivals in Nederland is Into The great Wide Open op Vlieland, dat volledig circulair en klimaatpositief wil zijn.

13. Duurzaam kantoor

Dit kan gaan om het leasen van circulair meubilair, ecologische schoonmaakmiddelen, herbruikbaar serviesgoed, meer planten, centrale afvalstations en groene hosting van je website.

Voorbeeld: Heembouw Architecten gebruikte voor hun huisvesting in Zuid-Holland onder meer 100 jaar oude winkelstraatlampen die voorzien werden van LED-lampen en tweedehands lockers. Het hele kantoor verbruikt slechts 26 kWh per vierkante meter en is daarmee meer dan Paris Proof.

14. Partners

Kies voor je duurzame bedrijf ook voor dito partners. Je wilt natuurlijk niet werken met een externe boekhouder, webbouwer of PR-adviseur die zich opeens ontpopt als klimaatontkenner op bijeenkomsten. Of een verzekeraar of bank met een dubieuze reputatie.

Voorbeeld: het Tilburgse locatiebureau agoodplace koos bijvoorbeeld voor De Groene Boekhouder om nieuwe software voor klantrelatiebeheer te implementeren en de financiële administratie zo in te richten dat commissies, marges en resultaten gelijk duidelijk zichtbaar werden.

De Groene Boekhouder werkt op haar beurt weer met allerlei duurzame partners, zoals illustrator Carmen Groenefelt.

15. Arbeidsvoorwaarden

Je kunt je bedrijf extra aantrekkelijk maken door duurzame arbeidsvoorwaarden aan te bieden, waarbij werknemers bijvoorbeeld een vergoeding krijgen voor de koop van een fiets of de aanschaf van zonnepanelen voor hun huis.

Creëer een gezonde bedrijfscultuur met ergonomische werkplekken, veel groen, biologisch eten, wandelmeetings en een gratis sportschoolabonnement.

Andere mogelijkheden: duurzame bedrijfsuitjes, dito kerstpakketten en beloningen voor werknemers die duurzame acties ondernemen.

Voorbeeld: familiebedrijf Lavans runt een wasserij waarbij het welzijn van de medewerkers hoge prioriteit heeft. Met een vitaliteitsprogramma, aandacht voor persoonlijke groei en aanpassingen voor oudere werknemers. Onlangs werd de rode loper uitgerold voor medewerkster Anita om te vieren dat ze 50 jaar in dienst is. Lavans is al meerdere keren verkozen tot ‘Beste wasserij ter wereld’.

16. Duurzame inzetbaarheid

Er zijn nu al nijpende personeelstekorten in sommige sectoren, en dat gaat er de komende jaren door vergrijzing van de bevolking niet beter op worden. De overheid zet dan ook vol in op duurzame inzetbaarheid.

Het Sociaal Innovatiefonds leent bijvoorbeeld geld aan bedrijven voor het creëren van banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In juni 2026 gaat de Subsidieregeling Praktijkleren weer open.

Voorbeeld: het Utrechtse bedrijf CupXchange regelt herbruikbare, biobased bekers voor organisaties. Inclusief brengen met de fiets, ophalen en wassen. Zij realiseerden met het Sociaal Innovatiefonds meerdere nieuwe banen in Eindhoven en Amsterdam voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

17. Woon-werkverkeer

Ook het woon-werkverkeer kan nog een flinke oppepper gebruiken waar het gaat om verduurzaming. Tot 2030 krijg je daarom korting op de motorrijtuigenbelasting voor je elektrische auto of waterstofauto.

Er zijn ook andere regelingen om duurzaam woon-werkverkeer te stimuleren, zoals de Subsidieregeling Collectieven mkb Verduurzaming Reisgedrag en de Werkkostenregeling.

Voorbeeld: machinefabrikant Geelen Counterflow is de trotse winnaar van de prijs voor Beste Fietswerkgever van Nederland. Werknemers die met de fiets komen ontvangen 25 cent extra per gereden kilometer, bovenop de standaard reiskostenvergoeding.

18. Duurzaam investeren

Je kunt een deel van je winst inzetten om andere duurzame ondernemers te steunen, bijvoorbeeld via crowdfunding. Of voor sponsoring van duurzame activiteiten of projecten in de buurt, zoals op Burendag. Ook zijn er duurzame bedrijven die natuurprojecten ondersteunen, hun CO2-uitstoot compenseren of sociale projecten helpen.

Voorbeeld: tassenmerk Susan Bijl doet mee aan het 1% for the Planet-initiatief en doneert 1 euro per verkochte Wena & Rotte tas aan het Fonds Bijzondere Noden Rotterdam.

---